Jeden kierowca dwa okresy próbne?

2026-08-252026-08-25 Tomasz Piętka kierowca, nowe przepisy, okres próbny, prawo jazdy, Punkty karne

Zrobiło nam się gęsto ostatnio od okresów próbnych jakim będą podlegać młodzi kierowcy. Żeby się w tym połapać trzeba zrobić mały reaserch i dokładnie przyjrzeć się wszystkim obowiązującym przepisom

Pierwszy (nowy) okres próbny – tylko kategoria B po raz pierwszy

Wszyscy mówią o okresie próbnym, któremu za moment (od 4 września) będą podlegali wszyscy kierowcy, którzy po raz pierwszy uzyskali prawo jazdy kategorii B. Wprowadzają go przepisy nowego rozdziału 14 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

I tak zgodnie z przepisem art. 91 ust. 1 tej ustawy okres próbny dla osoby, która po raz pierwszy uzyskała prawo jazdy kategorii B, trwa 2 lata, w przypadku osoby, która ukończyła 18 lat i 3 lata, w przypadku osoby posiadającej prawo jazdy, o którym mowa w art. 8a ust. 1, jednak nie dłużej niż do czasu ukończenia przez nią 20 lat. Okres ten rozpoczyna się od dnia, w którym został jej wydany ten dokument lub od dnia zdania egzaminu państwowego na prawo jazdy jeżeli wygenerowano jej prawo jazdy tymczasowe.

W tym nowym okresie próbnym, czyli dotyczącym tylko prawa jazdy kategorii B, osoba która uzyska je po raz pierwszy między innymi będzie miała cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami między innymi w przypadku:

Przekroczenia przez kierującego pojazdem w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego lub stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że w okresie próbnym, o którym mowa w art. 91 ust. 1 albo art. 92 ust. 1 popełnił on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia określone w:

art. 86 § 1, 1a lub 2 , art. 86b § 1 , art. 87 § 1 , art. 92a § 2 , art. 92b , art. 97a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń lub
art. 90 , art. 92 § 1 lub 2 lub art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w związku z niestosowaniem się odpowiednio do art. 25 ust. 1–3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym lub znaków drogowych regulujących pierwszeństwo przejazdu, sygnałów świetlnych zakazujących wjazdu za sygnalizator lub poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli,

Stanowi o tym art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Jednocześnie w art. 104 tej ustawy wskazano, że osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, odpowiednio w trybie art. 103 ust. 1 pkt 2, 3 lub 5 , może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Co oznacza, że za nim podejdzie do egzaminu będzie musiała ponownie odbyć kurs na prawo jazdy.

Drugi (stary) okres próbny – prawo jazdy po raz pierwszy

Ale mamy też drugi „okres próbny” chociaż formalnie się tak nie nazywa, określony w art. 18 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 z późn. zm).

Tak ten sam, który już od kilku lat wszyscy znamy i do którego zdążyliśmy się już przyzwyczaić.

Ten który określa, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14 , starosta wydaje decyzję:

o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów – na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji;
o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie:
przekroczenia, w okresie roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy, liczby 20 punktów,
stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy popełnił:
przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub
trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1, 1a lub 2 , art. 86b § 1 , art. 87 § 1 , art. 92a § 2 , art. 92b , art. 97a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2021 r. poz. 2008 , 2052 , 2269 i 2328 )
przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji;

Co ważne ten „okres próbny” dotyczy każdego prawa jazdy. Czyli jeżeli pierwszym prawem jazdy będzie kategoria AM uzyskana w wieku 14 lat to zasady wynikające z art. 18 będą dotyczyły prawa jazdy kategorii AM i rozpoczynały się już w wieku 14 lat.

Czy one się łączą?

Oczywiście. Technicznie rzecz biorąc może się zdarzyć tak, że jeżeli osoba, która uzyska prawo jazdy AM w wieku 14 lat to przez pierwsze 2 lata od uzyskania prawa jazdy będzie podlegała „okresowi próbnemu” wynikającemu z przepisów art. 18 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 z późn. zm.). Po dwóch latach, po zakończeniu tego pierwszego okresu próbnego, zacznie podlegać już normalnym ograniczeniom jak doświadczony kierowca. Jeżeli jednak w wieku 17 lat, czyli po upływie roku od zakończenia pierwszego okresu próbnego uzyska po raz pierwszy prawo jazdy kategorii B to ponownie „wpadnie” w okres próbny ale tym razem wynikający z art. 91 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami i znowu będzie musiała zmierzyć się z obniżoną liczbą wykroczeń i innymi obostrzeniami.

Tak. Będzie to jej formalnie drugi okres próbny. I nie, ten drugi okres próbny nie będzie dotyczył tylko kategorii B, bo przepisy wprowadzające obostrzenia są skonstruowane między innymi w następujący sposób:

„W okresie próbnym kierującemu pojazdem samochodowym zabrania się jazdy z przekroczeniem stężenia 0,0 ‰ alkoholu we krwi lub 0,0 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza lub 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu w organizmie.”

Czyli jeżeli będzie kierował dowolnym pojazdem samochodowym, a nie tylko w zakresie kategorii B. np. czterokołowcem lekkim w zakresie AM to będzie musiał przestrzegać tego limitu.

Ten sam problem będzie dotyczył tych co uzyskają prawo jazdy kategorii T w wieku 15 lat, czy B1 w wieku 16 lat.

A czy się nakładają?

W przypadku kiedy w wieku 16 lat osoba uzyska prawo jazdy kategorii A1, a w wieku 17 lat prawo jazdy kategorii B to do czynienia mamy z nałożeniem się przepisów rozdziału 14 ustawy o kierujących pojazdami i art. 18 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 z późn. zm.). W szczególności dochodzi tu do sytuacji, gdzie mamy dwie podstawy prawne do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku popełniania wykroczeń. Właśnie tą z art. 18 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw i tą z art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Warto zauważyć, że starosta wydaje decyzję z art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami na podstawie informacji z CEK (komunikat dotyczący gromadzenia tych danych został już wydany i wchodzi 4 września), a decyzję z art. 18 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw starosta wydaje na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji.

Swoisty dualizm

Zatem jeżeli dana osoba pozostaje jednocześnie w dwóch różnych okresach próbnych, a popełni trzy wykroczenia lub jedno przestępstwo to w przypadku trzech wykroczeń trzeba będzie rozważyć, którą podstawę prawną zastosować. Dlaczego?. Bo przepisy dotyczące wykroczeń w pierwszym okresie próbnym różnią się od tych w drugim okresie próbnym.

To z art. 103 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy o kierujących:

„popełnił on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia określone w:

– art. 86 § 1, 1a lub 2 , art. 86b § 1 , art. 87 § 1 , art. 92a § 2 , art. 92b , art. 97a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń lub

– art. 90 , art. 92 § 1 lub 2 lub art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w związku z niestosowaniem się odpowiednio do art. 25 ust. 1–3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym lub znaków drogowych regulujących pierwszeństwo przejazdu, sygnałów świetlnych zakazujących wjazdu za sygnalizator lub poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli,

To z art. 18 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw:

„stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy popełnił:

– przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub

– trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1, 1a lub 2 , art. 86b § 1 , art. 87 § 1 , art. 92a § 2 , art. 92b , art. 97a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2021 r. poz. 2008 , 2052 , 2269 i 2328 )

Jak widać w art. 103 ust. 1 pkt 3 lit a mamy dodatkowe wykroczenia określone w tirecie 2, a więc w zależności od wykroczeń będą to mogły być dwie równoległe podstawy prawne lub tylko ta wynikająca z art. 103 ust. 1 pkt 3 lit a.

Oczywiście z punktu widzenia szybkości docierania informacji i szybkości reakcji starosty podstawa prawna wynikając z art. art. 103 ust. 1 pkt 3 lit a wydaje się bardziej właściwa do zastosowania. Teoretycznie wniosek komendanta z zasady będzie później niż informacja z CEK.

A konsekwencje

I na koniec może przyjść wątpliwość, bo wydaje się, że w zależności od zastosowanej podstawy prawnej będą różne konsekwencje dla posiadacza prawa jazdy. Jeżeli zbyt szybko spojrzymy i nie wgłębimy się w odmęty zmian przepisów to możemy wyjść z błędnego założenia, że jeżeli zastosujemy jako podstawę cofnięcia prawa jazdy przepis art. 103 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy o kierujących pojazdami to w celu odzyskania prawa jazdy osoba będzie musiała ponownie ukończyć kurs na prawo jazdy, czyli będzie podlegała pod przepisy art. 104 ustawy o kierujących pojazdami, a w przypadku wydania decyzji na podstawie art. 18 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie będzie musiała ponownie chodzić na kurs i wystarczy, że ponownie zda egzamin.

Nic bardziej mylnego. Warto sięgnąć jeszcze głębiej i znaleźć przepisy art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541), który wskazuje, że w stosunku do osoby, której cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami w trybie art. 18 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2328 , z 2022 r. poz. 1002 i 1715 oraz z 2023 r. poz. 1123 ), stosuje się odpowiednio art. 104 ustawy zmienianej w art. 5 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Zatem konsekwencja pozostaje ta sama. Wracamy ponownie na kurs.

I co dalej?

Resort jednak będzie musiał zastanowić się nad ujednoliceniem tych przepisów. Bo ich skomplikowanie przysporzy bólu głowy niejednemu urzędnikowi starostwa, a na pewno nie znajdzie zrozumienia u zwykłego obywatela.