Jak zwykle przypominamy sobie po czasie.
Już na początku zeszłego roku szeroko informowaliśmy wszystkich przedsiębiorców prowadzących ośrodki szkolenia kierowców o konieczności wdrożenia w swoich firmach „Standardów Ochrony Małoletnich”. Robiliśmy na ten temat konferencję, przeprowadziliśmy też szereg szkoleń oraz przypominaliśmy o upływie terminu koniecznego wdrożenia (15 sierpnia 2024 r.). Oczywiście wiele firm skorzystało z podpowiedzi, wiele też uznało, że ten temat ich nie dotyczy. No i nagle na początku roku pojawił się wysyp zapytań o konieczność wdrożenia standardów. Pytacie: jak, kiedy, dlaczego i kto może kontrolować oraz jakie będą kary i do kiedy trzeba wdrożyć ?
Zatem odpowiadając na Wasze zapytania przypominamy (!)
Wiele podmiotów prowadzących działalność gospodarczą skupia się bezpośrednio na przepisach regulujących ich działalność i niektórych przepisach ogólnych. Niestety nasz system prawny nie jest aż tak prosty i czasami okazuje się, że powstają przepisy, które na pierwszy rzut oka nas nie dotyczą, a dopiero po dokładniejszej analizie okazuje się, że dotyczą, a ich niewdrożenie może drogo kosztować. Dopiero w momencie kontroli dowiadujemy się, że wdrożenie było konieczne albo co gorsza, że w ogóle takie przepisy istnieją. I tak właśnie wydaje się być ze „Standardami Ochrony Małoletnich” w Ośrodkach Szkolenia Kierowców i Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego, których konieczność wdrożenia wynika z ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (tzw. Ustawa o ochronie małoletnich), która weszła w życie 15 lutego 2024 r.
Informując właścicieli OSK o obowiązku wdrożenia tych przepisów spotykam się ostatnio coraz częściej z wątpliwościami czy naprawdę trzeba standardy wdrażać, bo przecież Ośrodki Szkolenia Kierowców nie są wymienione w tej ustawie. Zatem przyjrzyjmy się nowemu wprowadzonemu tą ustawą przepisowi ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym:
“Art. 22b pkt. 2 Obowiązek wprowadzenia standardów ochrony małoletnich, zwanych dalej ,,standardami”, ma każdy organizator działalności oświatowej, opiekuńczej, wychowawczej, resocjalizacyjnej, religijnej, artystycznej, medycznej, rekreacyjnej, sportowej lub związanej z rozwijaniem zainteresowań przez małoletnich.
Zatem jest to przepis ogólny, niewskazujący żadnych podmiotów z tzw. „imienia i nazwiska”. Trudno nie zauważyć, że szkolenie kandydatów na kierowców jest swego rodzaju działalnością oświatową. Zatem właściciel OSK jest organizatorem działalności oświatowej, a w najgorszym przypadku działalności związanej z rozwijaniem zainteresowań przez małoletnich. Oznacza to, że właściciel Ośrodka Szkolenia Kierowców musi zarówno wdrożyć „Standardy Ochrony Małoletnich”, jak i dopełnić inne procedury związane z zatrudnieniem i karalnością swoich pracowników.
„Standardy ochrony małoletnich”
„Lex Kamilek”, a właściwie Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (tzw. Ustawa o ochronie małoletnich), weszła w życie 15 lutego 2024 r. Nakłada ona między innymi na podmioty prowadzące kursy i szkolenia obowiązek wdrożenia Standardów Ochrony Małoletnich. Jest to obowiązek, z którego należało wywiązać się do 15 sierpnia 2024 r. Wydaje się, że jest to proste, ale jak się okazuje – mało kto z zainteresowanych wie o takim obowiązku.
Można się zastanawiać, co ma wspólnego Ośrodek Szkolenia Kierowców z ochroną małoletnich? I tu jest właśnie pułapka. Ośrodki Szkolenia Kierowców szkolą małoletnich nawet, jeśli o nich nie pamiętają. Prawo jazdy kategorii AM na motorowery mogą uzyskać już 14-latkowie, na ciągnik rolniczy, mały motocykl czy czterokołowiec 16-latkowie. Niektóre ośrodki szkolą też na kartę rowerową. Nawet na prawo jazdy kategorii B można zapisać się na 3 miesiące przed ukończeniem 18. roku życia. A więc jak najbardziej małoletni szkolą się w OSK. Czyli wszystkie OSK też muszą wdrożyć ww. standardy.
Wykaz standardów niezbędnych do wdrożenia
Standard 1 „Kodeks bezpiecznych relacji personel – małoletni”, w tym:
- standardy bezpiecznej rekrutacji pracowników, i
- standardy bezpiecznych relacji personelu placówki z małoletnimi.
Ważne okazują się także dobre praktyki w tym zakresie, takie jak wskazanie sposobów sprawdzenia pracowników w rejestrach sprawców przestępstw na tle seksualnym czy wskazanie podstawowych zasad zachowania personelu takich jak:
„Pracownik placówki w kontakcie z małoletnimi:
- zachowuje cierpliwość i odnosi się do nich z szacunkiem;
- z uwagą wysłuchuje małoletnich starając się udzielać im odpowiedzi adekwatnej do zaistniałej sytuacji i wieku małoletniego”.
Wskazano także przykładowe zachowania zabronione:
„Pracownikowi placówki bezwzględnie zabrania się:
- nawiązywania relacji seksualnych z małoletnimi;
- składania małoletnim propozycji o charakterze seksualnym i pornograficznym, w tym również udostępniania takich treści”.
Standard 2 „Procedura reakcji na informacje” – Określa zasady i procedurę podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego, a także procedury i osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego, zawiadamianie sądu opiekuńczego oraz w przypadku instytucji, które posiadają takie uprawnienia, osoby odpowiedzialne za wszczynanie procedury „Niebieskie Karty”.
W ramach tego standardu wskazuje się między innymi schemat podejmowania interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego przez osoby trzecie niezwiązane z placówką.
Standard 3 „Edukacja personelu i jej dokumentacja” – Określa zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu placówki lub organizatora do stosowania standardów, zasady przygotowania tego personelu do ich stosowania oraz sposób dokumentowania tej czynności.
Standard 4 „Upowszechnienie informacji o standardach” – Określa zasady i sposób udostępniania rodzicom albo opiekunom prawnym, lub faktycznym oraz małoletnim standardów do zaznajomienia się z nimi i ich stosowania.
Standard 5 „Kodeks bezpiecznych relacji dziecko-dziecko” – Określa wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, a w szczególności zachowania niedozwolone.
Standard 6 „Bezpieczny Internet” – Określa zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci Internet oraz procedury ochrony dzieci przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w sieci Internet oraz utrwalonymi w innej formie.
Standard 7 „Bezpieczeństwo wizerunku i danych osobowych” – Wskazujący, że placówka dba o bezpieczeństwo danych osobowych małoletnich, a także nie dopuszcza do naużywania ich wizerunku.
Standard 8 „Ewaluacja standardów” – Określa zasady przeglądu i aktualizacji standardów.
Oczywiście wskazano także podmioty, które mogą kontrolować wdrożenie i przestrzeganie standardów, a także wskazano kary za ich nieprzestrzeganie i niewdrożenie. Warto wiedzieć, że Kodeks Karny został uzupełniony między innymi o następujące przepisy:
- Kto, będąc obowiązanym do wprowadzenia standardów ochrony małoletnich, nie wykonuje tego obowiązku, podlega karze grzywny do 250 zł albo karze nagany.
W razie ponownego stwierdzenia niewykonania obowiązku wprowadzenia standardów ochrony małoletnich – sprawca podlega karze grzywny nie niższej niż 1000 zł.
- Kto dopuszcza do pracy lub do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi osobę wiedząc, że osoba ta ma obowiązek stosowania się do orzeczonego przez sąd zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
- Kto dopuszcza do pracy lub do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi, osobę bez uzyskania informacji, zamieszczonych w Rejestrze z dostępem ograniczonym lub w Rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1000 zł.
Zatem nieprzestrzeganie czy niewdrożenie tych standardów w firmie może być nie tylko bolesne finansowo, ale także być przyczyną do orzeczenia kary więzienia.
Dla tych wszystkich, którzy jeszcze nie mają, a nie chcą się specjalnie napracować polecamy: