Co ze szkoleniem kierowców zawodowych? – nowe rozporządzenie w drodze.
Początek roku, a do naszych rąk, po raz kolejny, trafia poprawiony o różne uwagi projekt rozporządzenia (nowego) w sprawie szkolenia i egzaminowania kierowców wykonujących przewóz drogowy. Projekt datowany jest na 19 grudnia 2025 r. Jak czytamy w uzasadnieniu podstawą stworzenia projektu były prekonsultacje z organizacjami społecznymi. I fakt tak było. W projekcie zaproponowano wprowadzenie wielu ciekawych rozwiązań w szczególności dostosowując jego zapisy do nowego, ujętego w ustawie, podmiotu prowadzącego kwalifikację wstępną czyli branżowego centrum umiejętności.
W przepisie § 3 ust. 1 projektu rozporządzenia określono szczegółowe wymagania dla tych podmiotów, posiłkując się wymaganiami przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 4 marca 2016 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców (Dz. U. z 2018 r. poz. 1885 i z 2023 r. poz. 2317) z tym, że w projekcie rozporządzenia w wymaganiach dla placu manewrowego:
- doprecyzowano przepis dotyczący wyłączenia placu manewrowego z ruchu dla pojazdów innych niż szkoleniowe, ale na czas prowadzenia na tym placu szkolenia kierowców,
- nie wskazano jak w dotychczasowych przepisach wymagania zobowiązującego do trwałego wyznaczenia odpowiednich stanowisk, umożliwiających wykonanie każdego z zadań egzaminacyjnych przewidzianych do wykonania na placu manewrowym na egzaminie państwowym, z wyjątkiem ruszania na wzniesieniu, odpowiednio do zakresu prowadzonego szkolenia. Uznano argument, że obowiązujący system szkolenia i testu kwalifikacyjnego kierowców zawodowych nie obejmuje praktycznych zadań egzaminacyjnych,
- pominięto wymaganie dla placu manewrowego umożliwienia jazdy tramwajem, co z oczywistych względów nie może dotyczyć ośrodków szkolenia prowadzących szkolenie kierowców wykonujących przewóz drogowy samochodami ciężarowymi lub autobusami lub zespołami pojazdów składających się m.in. z tych pojazdów
Doprecyzowano jakie pojazdy powinny być wykorzystywane przez ośrodki szkolenia i branżowe centrum umiejętności do szkolenia kierowców w ramach określonych bloków programowych (§ 4 ust. 1). Dotychczasowe przepisy rozporządzenia nie precyzowały tej kwestii i zarówno ośrodki szkolenia jak i organy sprawujące nadzór nad ośrodkami szkolenia miały wątpliwości, co do stosowania ogólnego wymagania art. 39g ust. 2 pkt 3 lit. e ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, zgodnie z którym ośrodek szkolenia powinien posiadać pojazdy odpowiednie do zakresu prowadzonego szkolenia. Uwzględniając powyższe, zaproponowano przepis określający, że ośrodek szkolenia i jednostka systemu oświaty prowadząca szkolenie, odpowiednio do zakresu prowadzonego szkolenia, mają posiadać alternatywnie w zakresie bloku programowego:
- C1, C1+E, C i C+E – pojazd odpowiadający kategorii prawa jazdy C1 lub C1+E lub C lub C+E;
- D1, D1+E, D i D+E – pojazd odpowiadający kategorii prawa jazdy D1 lub D1+E lub D lub D+E.
Ponadto w przepisie § 4 ust. 3 i 4 projektu rozporządzenia doprecyzowano posiadanie w pojazdach samochodowych do szkolenia kierowców systemu przeciwdziałającego blokowaniu kół przy hamowaniu, systemu kontroli trakcji i stabilizacji toru jazdy.
Określając obowiązek wyłączania tych systemów w pojazdach stosowanych do szkolenia w warunkach specjalnych odstąpiono od konieczności wyłączania przez instruktora systemu przeciwdziałającego blokowaniu kół przy hamowaniu (ABS) w przypadku kiedy nie istnieje techniczna możliwość zamontowania takiego wyłącznika jednoznacznie wskazana przez producenta pojazdu.
Uproszczono przepis określający plan wykonania szkolenia.
Uproszczono przepis w zakresie dokonywania wpisów w książce przeprowadzonych zajęć.
Przywrócono przepis w zakresie wpisywania w książce prowadzonych zajęć liczby przejechanych kilometrów, numeru rejestracyjnego pojazdu albo marki, typu, modelu oraz numeru certyfikatu urządzenia.
Uszczegółowiono przepis dotyczący prowadzenia zajęć praktycznych z jazdy w warunkach specjalnych przy wykorzystaniu symulatora jazdy
Zaproponowano, że w ramach kwalifikacji wstępnej w 20 godzinach jazdy indywidualnej zajęcia praktyczne z jazdy w warunkach specjalnych mogą być prowadzone w wymiarze do 8 godzin zajęć praktycznych z jazdy w warunkach specjalnych przy wykorzystaniu urządzenia, o którym mowa w art. 39g ust. 11 pkt 2 ustawy (symulatora jazdy), w sesjach trwających do 1 godziny tych zajęć.
Uwzględniono również, że w ramach kwalifikacji wstępnej przyspieszonej w 10 godzinach jazdy indywidualnej zajęcia praktyczne z jazdy w warunkach specjalnych mogą być prowadzone w wymiarze do 4 godzin zajęć praktycznych z jazdy w warunkach specjalnych przy wykorzystaniu ww. urządzenia.
Wydłużono czas nauczania na odległość z wykorzystaniem technik komputerowych i Internetu w zakresie szkolenia okresowego w toku zajęć teoretycznych do 12 godzin w ramach dwóch modułów szkolenia okresowego – tak jak dopuszcza Załącznik I Sekcja 4 dyrektywy (UE) 2022/2561.
Nie określono tylko jak takie szkolenie poprowadzić lub zorganizować, biorąc pod uwagę, że szkolenie okresowe prowadzi się w blokach po 7 godzin.
Zaproponowano również wydłużenie przerwy w godzinie zajęć i ćwiczeń do 15 min (obecnie jest do 10 min), aby zapewnić zgodność z wymaganiami kuratoriów oświaty.
Dokonano też właściwych korekt w załącznikach do rozporządzenia, poprawiając ich numerację i uzupełniając je o nowe tematy wynikające z przepisów dyrektywy.
No i niespodzianka – powrót do korzeni !!
Niestety w projekcie nie uniknięto powtórzenia wyeliminowanych już wcześniej błędów młodości.
Autor rozporządzenia nie zauważył, że projektowany § 16 powinien opisywać (tak jak dotychczas) procedurę postępowania wyłącznie z osobami, które są w trakcie odbywania szkolenia okresowego w formie cyklu zajęć, czyli wymienionego w § 15 i uznał, że ta procedura powinna dotyczyć wszystkich szkoleń okresowych. Zaproponował więc wykreślenie w § 16 ust. 1 słów „w formie cyklu zajęć” co spowoduje, że przy każdym szkoleniu okresowym ta procedura ma zastosowanie, a nie tylko w tym prowadzonym jednostkowo „w formie cyklu zajęć”.
Zatem po każdym bloku programowym każdego szkolenia okresowego trzeba będzie wydać osobne zaświadczenie. Z zasady będzie to w ciągu 5 dni 5 zaświadczeń i pięć wpisów w PKZ.
Taki tryb postępowania, w przypadku szkolenia okresowego prowadzonego w formie „kursu okresowego” jest bardzo czasochłonny, trudny w realizacji, niepraktyczny i zbędny.
Autor nie zauważył, że procedura postępowania ze szkoleniami okresowymi prowadzonymi w formie „kursu okresowego” i po zakończeniu cyklu szkolenia okresowego jest określona w § 21 ust. 3 projektowanego rozporządzenia. Mając na względzie powyższe projektowana procedura w § 16 dotychczas dotyczyła i nadal powinna dotyczyć wyłącznie sytuacji kiedy osoba jest w trakcie szkolenia okresowego prowadzonego w formie „cyklu zajęć” (§15 moduły realizowane w okresie 5 lat, z tym że jednorazowo realizuje się nie mniej niż jeden moduł szkolenia okresowego) i właśnie ukończyła 1 z modułów.
W naszym rozumieniu nastąpiło tu nieporozumienie i niepotrzebna próba doprecyzowania przepisu, który był napisany prawidłowo. Niestety pozostawienie takiego rozwiązania w zaproponowanej formie spowoduje zamieszanie polegające po pierwsze na podwójnym uregulowaniu tej samej czynności (czyli zakończenia szkolenia okresowego prowadzonego w formie kursu okresowego), a po drugie wprowadzeniem bardzo pracochłonnej i uciążliwej procedury, wystawiania wielu zaświadczeń podczas szkolenia okresowego prowadzonego w formie kursu okresowego. To są dwa odrębne działania:
- § 16 – zakończenie 1 (jednego) modułu szkolenia okresowego prowadzonego w formie cyklu zajęć opisanego w § 15,
- § 21 ust. 3 – zakończenia szkolenia okresowego prowadzonego w formie kursu okresowego i całego szkolenia okresowego prowadzonego w formie cyklu zajęć.
Podkreślenia wymaga fakt, że wydanie osobnego zaświadczenia po każdym module szkolenia okresowego ma sens tylko i wyłącznie w przypadku szkoleń prowadzonych w formie cyklu zajęć czyli np. jeden moduł raz w roku. W przypadku szkolenia okresowego realizowanego w formie kursu okresowego jest bez sensu, ponieważ wymagałoby wydawania osobom szkolonym, przez pięć dni, po każdym zakończonym module, osobnych zaświadczeń co dawałoby dla każdej osoby szkolonej 5 zaświadczeń w ciągu pięciu dni i na końcu szóste w formie Świadectwa Kwalifikacji Zawodowej. Jest to działanie absurdalne.
Zatem dla właściwej konstrukcji przedmiotowego przepisu proponujemy następujące brzmienie zdania wstępnego § 16 ust. 1:
„§ 16. 1. Osobie szkolonej, która ukończyła moduł szkolenia okresowego prowadzonego w formie cyklu zajęć, kierownik ośrodka szkolenia lub osoba upoważniona przez kierownika ośrodka szkolenia, dyrektor branżowego centrum umiejętności lub osoba upoważniona przez dyrektora branżowego centrum umiejętności aktualizuje profil kierowcy zawodowego w zakresie następujących danych:”
Takie rozwiązanie zachowa dotychczasowy system pracy nie powodując kolizji przepisów i dokładania zbędnej pracy podmiotom prowadzącym szkolenia kierowców zawodowych.
Jako Polski Związek Szkoleniowy pismo z takimi uwagami już złożyliśmy i mamy nadzieję, że uda się wycofać z tego rozporządzenia tą niefortunną zmianę.
Warto przypomnieć, że takie rozwiązanie już w tym rozporządzeniu było i bardzo szybko zostało z niego wycofane ze względu na ogromną uciążliwość.